Τα όρια της ελευθερίας του λόγου
Ποιά είναι τα όρια του λόγου ; Ποιά είναι τα όρια για τον ΜΟΝΟλογο, τον ΔΙΑλογο, τον ΑΝΤΙλογο ; Για το "εύλογο" ή το "παράλογο" ; Το ζήτημα είναι υποκειμενικό. Υποτίθεται πως στα πλαίσια των καθημερινών μας συναναστροφών μπορούμε να λέμε και να γράφουμε ό,τι θέλουμε. Αυτό το "ό,τι θέλουμε" όμως, "οριοθετείται" και "αντικειμενικοποιείται". Ο καθένας μας σαν "ανθρωπος και πολίτης" έχει ανάμεσα στα αναφαίρετα δικαιώματά του κατοχυρωμένο και αυτό της Ελεύθερης Εκφρασης των προσωπικών του απόψεων και ιδεών για το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Του το νομιμοποίησε η Δημοκρατία του που προήγαγε τον άνθρωπο σε πολίτη, με γνώση και γνώμη. Επειδή όμως η γλώσσα "κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει", Η ίδια η δημοκρατία προκειμένου να διασώσει και να διασωθεί, έθεσε νομικούς και εθιμικούς περιορισμούς στο τι μπορούμε τελικά να εκφράσουμε ανεπιφύλακτα, εκτός και αν είναι κανείς ριψοκίνδυνος και θέλει να προκαλέσει και να ξεσηκώσει. Οι περιορισμοί αυτοί απευθύνονται κυρίως στο πως θα ελέγχουμε αυτό που ξεστομίζουμε, γράφουμε ή πράττουμε (καθώς συχνά οι πράξεις είναι αυτές που "μιλούν") προκειμένου να μην προσβάλλουμε τον συνάνθρωπο μας και την κοινωνία. Υπάρχει το παλιό γνωστό ρητό που λέει "Μην κάνεις στον άλλον αυτό που δε θα ήθελες να σου κάνει". Ανάλογα και στον λόγο, "Μην πείς στον άλλον αυτό που δε θα ήθελες να σου πεί ή να ακούσεις". Να μην ομολογείς απόρρητα στοιχεία και αλήθειες που μπορούν να βλάψουν και να εκθέσουν κάποιον ή ολόκληρη την πολιτεία ανεπανόρθωτα. Δεν είναι όμως πάντα έτσι. Η ελευθερία του λόγου βασίζεται σε αντικειμενικές προυποθέσεις απο τη μία, αλλά πάντα θα χαρακτηρίζεται απο μια ακλόνιτη υποκειμενικότητα. Δεν εννοώ την ελευθερία του λόγου που σαν δικαίωμα κάνει "διακρίσεις" και είναι ανισομερώς κατανεμημένο, αλλά στην ποσοτική διαφορά που κάθε ανθρωπος επικαλείται το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου του για να εκφράσει τις απόψεις του πιο "διπλωματικά". Κάποιοι άνθρωποι φοβούνται και αποποιούνται εντελώς αυτό το δικαίωμα και κάποιοι το θεοποιούν και το καταχράζονται. Ούτε ο φόβος και η αδράνεια, ούτε ο ανταγωνισμός και η ανταρσία ενδείκνυνται σε μιά "φιλήσυχη" και "δημοκρατική" πολιτεία σαν την χώρα μας....Αλλά κάποιες φορές, κάποιες αλήθειες, πρέπει να ακούγονται όσο και αν φαίνονται πως παραβαίνουν τις δημοκρατικές αρχές.Γιατί δεν πρέπει να κάνουμε πως αγνοούμε πως πίσω απ' τις νόμιμες αρχές κρύβονται και σκοπιμότητες που παρεκλύνουν απ' το κοινό συμφέρον και παραμερίζονται σε προσωπικές επιδιώξεις, συχνά σε βάρος πολιτών. Εκεί με όπλο τη γλώσσα μας δικαιούμαστε και οφείλουμε να πολεμήσουμε ακόμα και όταν βλέπουμε πως είμαστε καταδικασμένοι να ηττηθούμε. Τα λάθη, τα ψεύδη, τις εξαπατήσεις και τις προπαγάνδες στις οποίες είμαστε τα "θύματα" είναι χρέος μας να τις καταδεικνύουμε ακόμα και όταν μοιάζει να υπογράφουμε τη θανατικη μας καταδίκη. Να μην ξεχνάμε όμως, πως για τους χρηστούς, αναμένεται Ανάσταση...
Ποιά είναι τα όρια του λόγου ; Ποιά είναι τα όρια για τον ΜΟΝΟλογο, τον ΔΙΑλογο, τον ΑΝΤΙλογο ; Για το "εύλογο" ή το "παράλογο" ; Το ζήτημα είναι υποκειμενικό. Υποτίθεται πως στα πλαίσια των καθημερινών μας συναναστροφών μπορούμε να λέμε και να γράφουμε ό,τι θέλουμε. Αυτό το "ό,τι θέλουμε" όμως, "οριοθετείται" και "αντικειμενικοποιείται". Ο καθένας μας σαν "ανθρωπος και πολίτης" έχει ανάμεσα στα αναφαίρετα δικαιώματά του κατοχυρωμένο και αυτό της Ελεύθερης Εκφρασης των προσωπικών του απόψεων και ιδεών για το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Του το νομιμοποίησε η Δημοκρατία του που προήγαγε τον άνθρωπο σε πολίτη, με γνώση και γνώμη. Επειδή όμως η γλώσσα "κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει", Η ίδια η δημοκρατία προκειμένου να διασώσει και να διασωθεί, έθεσε νομικούς και εθιμικούς περιορισμούς στο τι μπορούμε τελικά να εκφράσουμε ανεπιφύλακτα, εκτός και αν είναι κανείς ριψοκίνδυνος και θέλει να προκαλέσει και να ξεσηκώσει. Οι περιορισμοί αυτοί απευθύνονται κυρίως στο πως θα ελέγχουμε αυτό που ξεστομίζουμε, γράφουμε ή πράττουμε (καθώς συχνά οι πράξεις είναι αυτές που "μιλούν") προκειμένου να μην προσβάλλουμε τον συνάνθρωπο μας και την κοινωνία. Υπάρχει το παλιό γνωστό ρητό που λέει "Μην κάνεις στον άλλον αυτό που δε θα ήθελες να σου κάνει". Ανάλογα και στον λόγο, "Μην πείς στον άλλον αυτό που δε θα ήθελες να σου πεί ή να ακούσεις". Να μην ομολογείς απόρρητα στοιχεία και αλήθειες που μπορούν να βλάψουν και να εκθέσουν κάποιον ή ολόκληρη την πολιτεία ανεπανόρθωτα. Δεν είναι όμως πάντα έτσι. Η ελευθερία του λόγου βασίζεται σε αντικειμενικές προυποθέσεις απο τη μία, αλλά πάντα θα χαρακτηρίζεται απο μια ακλόνιτη υποκειμενικότητα. Δεν εννοώ την ελευθερία του λόγου που σαν δικαίωμα κάνει "διακρίσεις" και είναι ανισομερώς κατανεμημένο, αλλά στην ποσοτική διαφορά που κάθε ανθρωπος επικαλείται το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου του για να εκφράσει τις απόψεις του πιο "διπλωματικά". Κάποιοι άνθρωποι φοβούνται και αποποιούνται εντελώς αυτό το δικαίωμα και κάποιοι το θεοποιούν και το καταχράζονται. Ούτε ο φόβος και η αδράνεια, ούτε ο ανταγωνισμός και η ανταρσία ενδείκνυνται σε μιά "φιλήσυχη" και "δημοκρατική" πολιτεία σαν την χώρα μας....Αλλά κάποιες φορές, κάποιες αλήθειες, πρέπει να ακούγονται όσο και αν φαίνονται πως παραβαίνουν τις δημοκρατικές αρχές.Γιατί δεν πρέπει να κάνουμε πως αγνοούμε πως πίσω απ' τις νόμιμες αρχές κρύβονται και σκοπιμότητες που παρεκλύνουν απ' το κοινό συμφέρον και παραμερίζονται σε προσωπικές επιδιώξεις, συχνά σε βάρος πολιτών. Εκεί με όπλο τη γλώσσα μας δικαιούμαστε και οφείλουμε να πολεμήσουμε ακόμα και όταν βλέπουμε πως είμαστε καταδικασμένοι να ηττηθούμε. Τα λάθη, τα ψεύδη, τις εξαπατήσεις και τις προπαγάνδες στις οποίες είμαστε τα "θύματα" είναι χρέος μας να τις καταδεικνύουμε ακόμα και όταν μοιάζει να υπογράφουμε τη θανατικη μας καταδίκη. Να μην ξεχνάμε όμως, πως για τους χρηστούς, αναμένεται Ανάσταση...
Παρασκευάκη Χρυσούλα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου